Tytuł projektu/kursu: Astronawigacja
Nazwa kierunku kształcenia, którego dotyczy projekt/kurs: nawigacja
Dziedzina nauki / sztuki: dziedzina nauk inżynieryjno-technicznych.

Realizacja projektu w Politechnice Morskiej w Szczecinie możliwa jest na podstawie pozytywnej oceny złożonej oferty nr W78 „Astronawigacja” w odpowiedzi na Zaproszenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego do składania ofert w projekcie niekonkurencyjnym FERS pt.: „Wsparcie procesów dydaktycznych za pośrednictwem platformy NAVOICA” FERS.01.05-IP.08-0002/24, realizowanego w ramach Priorytetu 1 Umiejętności, Działanie 01.05 Umiejętności w szkolnictwie wyższym Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, którego Beneficjentem jest Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.

Platforma NAVOICA to internetowa platforma edukacyjna za pośrednictwem której świadczone są usługi oraz udostępniane są kursy, w tym wytworzone w wyniku realizacji Oferty w ramach Projektu niekonkurencyjnego, dostępna pod adresem URL https://navoica.pl
Kurs oznacza kurs e-learningowy typu MOOC (ang. Massive Open Online Courses) mający na celu podnoszenie kompetencji i kwalifikacji uczestników, opracowany we współpracy z OPI PIB, w którym może uczestniczyć nieograniczona liczba osób.

Projekt jest realizowany na podstawie umowy nr MNiSW/2026/DPI/362 zawartej w dniu 16.06.2026.

Okres realizacji projektu:  1.03.2026 – 1.09.2026
Budżet projektu: 68.000 złotych
Nazwa programu współfinansującego projekt: Fundusze Europejski dla Rozwoju Społecznego 2021-2027

Wysokość wkładu z Funduszy Europejskich i całkowita wartość projektu.
Budżet Politechniki Morskiej: 68.000 złotych, w tym:

• 82,52 % z budżetu środków europejskich
• 17,48 % z budżetu państwa.

Jakie są cele projektu

Celem głównym kursu Astronawigacja jest rozwinięcie interdyscyplinarnych kompetencji uczestników w zakresie zastosowania astronawigacji jako alternatywnego i wspomagającego źródła danych nawigacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem integracji z nowoczesnymi technologiami cyfrowymi.
Cele szczegółowe kursu:

• Poznanie podstaw teoretycznych astronawigacji - w tym zasad obserwacji ciał niebieskich, metod wyznaczania pozycji oraz interpretacji danych astronomicznych.
• Zrozumienie roli astronawigacji w kontekście cyfrowej transformacji - analiza możliwości integracji z systemami informatycznymi oraz automatyzacją procesów nawigacyjnych.
• Nabycie umiejętności praktycznych w zakresie pomiarów i obliczeń nawigacyjnych - wykorzystanie nowoczesnych narzędzi cyfrowych do analizy danych astronomicznych.
• Projektowanie i testowanie algorytmów wspomagających nawigację autonomiczną - z wykorzystaniem danych z obserwacji ciał niebieskich jako źródła referencyjnego dla systemów pozycjonowania.
• Ocena niezawodności i dokładności astronawigacji jako metody weryfikacji wskazań GNSS - w kontekście bezpieczeństwa żeglugi i odporności na zakłócenia.

Grupy docelowe

Kurs skierowany jest do osób związanych z sektorem morskim, lotniczym oraz obronnym, a także do studentów kierunków technicznych, inżynieryjnych i informatycznych, którzy chcą poszerzyć swoją wiedzę w zakresie alternatywnych metod nawigacji i ich integracji z nowoczesnymi technologiami cyfrowymi. W szczególności kurs adresowany jest do:

• studentów uczelni technicznych (np. kierunki: nawigacja, geoinformatyka, automatyka i robotyka, informatyka, inżynieria systemów);
• specjalistów z branży morskiej i lotniczej, odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i niezawodność systemów nawigacyjnych;
• nauczycieli akademickich i dydaktyków, zainteresowanych wdrażaniem innowacyjnych metod nauczania w obszarze nawigacji i technologii cyfrowych;
• Osoby zainteresowane zagadnieniami pomiarów i obserwacji astronomicznych oraz obliczeniami współrzędnych geograficznych miejsca obserwacji na podstawie takich pomiarów;
• inżynierów i projektantów systemów autonomicznych, którzy poszukują alternatywnych źródeł danych do pozycjonowania i weryfikacji wskazań GNSS;
• pracowników instytucji badawczych i rozwojowych, zajmujących się technologiami AI, sensorami, systemami pozycjonowania oraz bezpieczeństwem infrastruktury krytycznej.

Aby w pełni skorzystać z treści kursu, uczestnicy powinni posiadać:

• Podstawową wiedzę z zakresu matematyki i fizyki - szczególnie w obszarze trygonometrii, mechaniki nieba oraz zasad działania systemów nawigacyjnych.
• Umiejętność obsługi komputera i korzystania z narzędzi cyfrowych - w tym podstawowe kompetencje w zakresie pracy z arkuszami kalkulacyjnymi, oprogramowaniem symulacyjnym oraz aplikacjami do analizy danych.
• Znajomość języka angielskiego na poziomie umożliwiającym pracę z dokumentacją techniczną i literaturą naukową.
• Znajomość tematyki nawigacji, technologii cyfrowych lub sztucznej inteligencji - mile widziane doświadczenie w pracy z systemami pozycjonowania lub projektami inżynieryjnymi.

Efekty projektu

Po ukończeniu kursu uczestnicy będą potrafili:

1. Wyjaśnić zasady działania astronawigacji oraz opisać jej historyczne i współczesne zastosowania w nawigacji morskiej, lotniczej i kosmicznej.
2. Zidentyfikować i analizować parametry ciał niebieskich wykorzystywane w procesie pozycjonowania oraz ocenić ich przydatność w różnych warunkach operacyjnych.
3. Zastosować metody obliczeniowe i narzędzia cyfrowe do wyznaczania pozycji na podstawie obserwacji astronomicznych.
4. Projektować i testować algorytmy wspomagające autonomiczne systemy nawigacyjne, integrujące dane z obserwacji nieba z innymi źródłami informacji (np. GNSS, INS).
5. Ocenić niezawodność i odporność systemów nawigacyjnych z wykorzystaniem astronawigacji jako metody weryfikacji i wsparcia w sytuacjach zakłóceń sygnału satelitarnego.
6. Wykorzystać wiedzę z zakresu cyfrowych technologii do automatyzacji procesów obserwacyjnych i obliczeniowych w astronawigacji.

Zadania projektu

Moduł 1 Wprowadzenie

• Lekcja 1: Przedstawienie prowadzących, cele kursu, struktura kursu, zasady zaliczenia
• Lekcja 2: Zalety i wady astronawigacji.

Moduł 2 Miejsce Ziemi we wszechświecie

• Lekcja 1: Ogólna mapa wszechświata
• Lekcja 2: Najbliższe otoczenie Ziemi
• Lekcja 3: Podstawy obserwacji astronomicznych, dobowy cykl obserwacji astronomicznych
• Lekcja 4: Zanieczyszczenie światłem
• Lekcja 5: Nawigacja satelitarna.

Moduł 3 Wiadomości ogólne o układzie

• Lekcja 1: Sfera niebieska – pojęcia podstawowe
• Lekcja 2: Horyzontalny układ współrzędnych astronomicznych
• Lekcja 3: Równikowe układy współrzędnych astronomicznych
• Lekcja 4: Rzut zenitalny i biegunowy.

Moduł 4 Pomiary astronomiczne

• Lekcja 1: Budowa i teoria sekstantu
• Lekcja 2: Błędy i kalibracja sekstantu
• Lekcja 3: Technika pomiaru przy pomocy sekstantu
• Lekcja 4: Źródła danych astronomicznych
• Lekcja 5: Identyfikacja ciał niebieskich.

Moduł 5 Nauka o czasie

• Lekcja 1: Czas gwiazdowy
• Lekcja 2: Czas słoneczny, równanie czasu słonecznego
• Lekcja 3: Zależność czasu od długości geograficznej, strefy czasowe, linia zmiany daty
• Lekcja 4: Chronometr, źródła czasu na statku
• Moduł 6 Trójkąt sferyczny-paralaktyczny
• Lekcja 1: Rozwiązane graficzne
• Lekcja 2: Rozwiązanie analityczne
• Lekcja 3: Rzut azymutalno-perspektywiczny.

Moduł 7 Wyznaczanie pozycji astronomicznej

• Lekcja 1: Rzut ciała niebieskiego na powierzchnię Ziemi
• Lekcja 2: Astronomiczny okrąg i astronomiczna linia pozycyjna
• Lekcja 3: Metody określania astronomicznych linii pozycyjnych
• Lekcja 4: Pozycja z jednoczesnych i niejednoczesnych obserwacji
• Lekcja 5: Kalibracja wskaźników kierunku.

Moduł 8 Cyfrowa astronomia

• Lekcja 1: Algorytmizacja obliczeń astronawigacyjnych
• Lekcja 2: Współczesna astrofotografia.

Moduł 9 Zakończenie

• Lekcja 1: Planowanie obserwacji zjawisk astronawigacyjnych
• Lekcja 2: Możliwości wykorzystania radioastronomii.

Kierownik Projektu: dr inż. Stefan Jankowski, tel. 091 4809440, e-mail: s.jankowski@pm.szczecin.pl
Wykonawcy projektu:
Bartosz Muczyński, e-mail: b.muczynski@pm.szczecin.pl
Remigiusz Dzikowski e-mail: r.dzikowski@pm.szczecin.pl

Zgodnie z zawartą umową (§ 3.  pkt 4. umowy nr MNiSW/2026/DPI/362) informujemy o możliwości zgłaszania do Instytucji Zarządzającej (minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego)  lub Instytucji Pośredniczącej (Narodowe Centrum Badań i Rozwoju)  podejrzenia o niezgodności Projektu do działań Uczelni z Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych sporządzoną w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169, z późn. zm.), zwanej dalej „KPON”. Sygnały, zgłoszenia lub skargi dotyczące wystąpienia niezgodności projektów FERS z postanowieniami KPON mogą przekazywać osoby fizyczne (uczestnicy projektów lub ich pełnomocnicy i przedstawiciele), instytucje uczestniczące we wdrażaniu funduszy Unii Europejskiej, strona społeczna (stowarzyszenia, fundacje), za pomocą (w każdym poniższym przypadku uznaje się zgłoszenie za przekazane w formie pisemnej):

1) poczty tradycyjnej - w formie listownej na adres: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, ul. Wspólna 2/4, 00-926 Warszawa lub Instytucji Pośredniczącej: Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, ul. Chmielna 69, 00-801 Warszawa,
2) skrzynki nadawczej e-puap Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej lub Instytucji Pośredniczącej: /MIR/SkrytkaESP lub /NCBiR/SkrytkaESP,
3) skrzynki do doręczeń elektronicznych Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej na adres: AE:PL-27378-80065-JJACB-24 lub Instytucji Pośredniczącej na adres Narodowego Centrum Badań i Rozwoju: AE:PL-61978-60435-RHVSF-07.